Krijg inzicht in hittestress op straatniveau
Door lokaal te meten wordt zichtbaar waar hittestress ontstaat in de openbare ruimte. Van versteende pleinen en drukke winkelstraten tot woonwijken en groengebieden.
- Lokale metingen van temperatuur en gevoelstemperatuur
- Inzicht in hotspots en piekmomenten
- Data als basis voor beleid en uitvoering
- Onderbouwing van klimaatadaptieve maatregelen
De uitdagingen
Van hittestress in de openbare ruimte
Hittestress neemt toe door klimaatverandering, verdichting en verstening. Hoge temperaturen zorgen voor gezondheidsrisico’s, verminderde leefbaarheid en extra druk op kwetsbare groepen. Tegelijk verschilt de impact sterk per locatie en moment. Zonder lokale data is het lastig om te bepalen waar maatregelen nodig zijn en welke ingrepen effect hebben.
Meten op straatniveau maakt hittestress concreet en bespreekbaar.
Waarom is het belangrijk om hittestress te meten?
1. Gezondheid en leefbaarheid beschermen
Extreme hitte vergroot de kans op gezondheidsproblemen, vooral bij ouderen, jonge kinderen en mensen met een kwetsbare gezondheid. Door temperatuur en luchtvochtigheid lokaal te meten, krijgen gemeenten tijdig inzicht in risicogebieden. Zo kunnen ze gericht optreden, hitteplannen activeren en kwetsbare inwoners beter beschermen.
2. Energiegebruik en stedelijke koeling verbeteren
Wanneer de stad opwarmt, stijgt het energieverbruik door airco’s en ventilatie. Met sensordata worden hitte-eilanden zichtbaar en kunnen gemeenten maatregelen nemen die natuurlijke verkoeling stimuleren. Van meer schaduw en waterpartijen tot minder verharding. Dat verlaagt de energievraag en CO₂-uitstoot.
3. Klimaatgericht investeren voor minder hittestress
Veel steden investeren in vergroening en slimme bouwoplossingen om hittestress te verminderen. Maar hoe zorg je dat deze investeringen echt werken? Met onze sensoren krijgen gemeenten nauwkeurig inzicht in temperatuurveranderingen en de impact van vergroening. Zo kunnen ze klimaatgericht investeren en de leefbaarheid in de stad effectief verbeteren.
Onze aanpak
Inzicht van sensordata tot actie
Samen bepalen wat en waar we meten
We starten met het bepalen van de vragen die spelen en welke inzichten gewenst zijn. Samen kiezen we locaties waar meten waardevol is zoals: winkelgebieden, schoolomgevingen, pleinen en woonwijken.
Zo sluiten metingen aan op beleidsdoelen, inrichting van de openbare ruimte en het volgen van effecten over tijd.
Meetopstellingen plaatsen op relevante locaties
Op basis van de gekozen meetpunten plaatsen we sensoren die temperatuur en luchtvochtigheid meten. Dit kan in de openbare ruimte, maar ook op specifieke plekken waar hitte extra voelbaar is.
Zo ontstaat een fijnmazig beeld van hoe warmte zich door de stad verspreidt.
Inwoners betrekken bij meten en bewustwording
Waar passend kunnen sensoren ook bij bewoners in de tuin worden geplaatst. Dit zorgt voor extra meetpunten én vergroot betrokkenheid bij hittestress en klimaatadaptatie. Zo wordt data niet alleen een beleidsinstrument, maar ook een middel om inwoners mee te nemen in het maatschappelijk belang.
Via een publiek dashboard kunnen bewoners bovendien de metingen in hun eigen omgeving eenvoudig volgen.
Samen bepalen wat en waar we meten
We starten met het bepalen van de vragen die spelen en welke inzichten gewenst zijn. Samen kiezen we locaties waar meten waardevol is zoals: winkelgebieden, schoolomgevingen, pleinen en woonwijken.
Zo sluiten metingen aan op beleidsdoelen, inrichting van de openbare ruimte en het volgen van effecten over tijd.
Meetopstellingen plaatsen op relevante locaties
Op basis van de gekozen meetpunten plaatsen we sensoren die temperatuur en luchtvochtigheid meten. Dit kan in de openbare ruimte, maar ook op specifieke plekken waar hitte extra voelbaar is.
Zo ontstaat een fijnmazig beeld van hoe warmte zich door de stad verspreidt.
Inwoners betrekken bij meten en bewustwording
Waar passend kunnen sensoren ook bij bewoners in de tuin worden geplaatst. Dit zorgt voor extra meetpunten én vergroot betrokkenheid bij hittestress en klimaatadaptatie. Zo wordt data niet alleen een beleidsinstrument, maar ook een middel om inwoners mee te nemen in het maatschappelijk belang.
Via een publiek dashboard kunnen bewoners bovendien de metingen in hun eigen omgeving eenvoudig volgen.
Met deze oplossingen kunnen wij jou helpen
Voor een goed beeld van hittestress gebruiken we verschillende typen sensoren. Afhankelijk van de lokale situatie en jouw vraag combineren we deze tot een passend meetnetwerk, van een enkele strategische locatie tot een fijnmazig netwerk verspreid over een wijk of stad. Zo ontstaat betrouwbaar inzicht in hoe warmte zich daadwerkelijk gedraagt in de openbare ruimte.
Het hitte eiland effect uitgelegd
Het hitte eiland effect is een stedelijk klimaatverschijnsel waarbij steden warmer zijn dan het omliggende buitengebied. Dit ontstaat doordat asfalt beton en gebouwen warmte opslaan en langzaam afgeven terwijl verkoelend groen en water vaak ontbreken. Ook verkeer en menselijke activiteiten zorgen voor extra opwarming.
Dit effect speelt een grote rol bij hittestress. Tijdens warme dagen en nachten koelt de stad minder af waardoor inwoners langdurig worden blootgesteld aan hoge temperaturen. Dat vergroot gezondheidsrisicos en raakt vooral kwetsbare groepen. Inzicht in het hitte eiland effect laat zien waarom hittestress sterk samenhangt met de inrichting van de openbare ruimte en waarom lokaal meten essentieel is voor gerichte maatregelen.
Zo werkt een meettraject
Bij SmartCity-IoT hanteren we een gerichte meetaanpak voor steden en gemeenten. Afhankelijk van de meetvraag zetten we een passend meetnet op, variërend van enkele strategische meetpunten tot een gebiedsdekkend netwerk verspreid over de stad. We zorgen voor installatie, onderhoud en de continue beschikbaarheid van betrouwbare data.
Sensoren
Draadloze temperatuur- en luchtvochtigheidssensoren, zwartebolsensoren en weerstations voor een volledig beeld van hittestress.
Platform voor data-inzicht
Real-time en historische meetdata overzichtelijk gepresenteerd.
Projectgerichte meetoplossingen
Afgestemd op specifieke uitdagingen en beleidsvragen.
Gemeentebreed meetnet
Een geïntegreerd netwerk voor continue monitoring.
Burgerparticipatie-modules
Mogelijkheid tot betrekken van inwoners bij klimaatmetingen en bewustwording.
Koppelingen met externe netwerken
Integratie met RIVM Samen Meten, het KNMI-meetnet en interne GIS-systemen
Uitgebreide analyse en rapportage
Ondersteuning bij data-interpretatie en beleidsvorming.
Waarom samenwerken met SmartCity-IoT
Slimme steden vragen om slimme oplossingen. SmartCity-IoT helpt gemeenten en groenaannemers bij het monitoren en optimaliseren van stedelijke omgevingen met innovatieve sensortechnologie. Of het nu gaat om efficiënter waterbeheer, duurzamer groenonderhoud of efficiënter afvalmanagement. Wij bieden een complete oplossing van sensor tot inzicht.
Ervaring met gemeentelijk klimaatvraagstukken
Van hittestress en droogtebestrijding tot stedelijke vergroening en waterbeheer. Onze expertise helpt gemeenten om klimaatadaptieve maatregelen te nemen.
Datagedreven besluitvorming
Onze oplossingen leveren betrouwbare meetgegevens, waardoor beleid gebaseerd wordt op feiten in plaats van aannames. Dit leidt tot efficiënter beheer en kostenbesparing.
Volledige ontzorging
Van sensorselectie en implementatie tot software-integratie en netwerkbeheer. Wij zorgen voor een naadloze aansluiting op bestaande processen.
Privacy & dataveiligheid
Wij voldoen aan de hoogste standaarden met ISO 27001- en 9001-certificeringen. Alle data wordt opgeslagen in een Nederlands gecertificeerd datacenter.
Meer weten over hittestress metingen in jouw gemeente?
“We zijn ontzettend blij met de sensoren. We hebben al twee keer kosten voor een strooiactie bespaard, wat neerkomt op een bedrag van ongeveer achtduizend euro. Minder strooien is ook beter voor de bruggen en de inzetbaarheid van medewerkers.”
Bjorn Blom
Teamleider uitvoering
“Voor ons was het belangrijk dat SmartCity-IoT niet alleen sensoren levert en koppelt, maar ook ons echt advies geeft over welke apparatuur we nodig hebben. De contacten verliepen goed. SmartCity-IoT was oprecht nieuwsgierig naar onze behoeften en ze dachten met ons mee.”
Robin Hiemstra
Informatie adviseur
Veelgestelde vragen
Wat is hittestress in één zin?
Hittestress is de mate waarin warmte en omgevingsfactoren, zoals zon, vocht en wind, leiden tot overbelasting van mensen en hun leefomgeving, vooral in versteend stedelijk gebied.
Wat is jullie hittestress oplossing precies?
Onze hittestress oplossing bestaat uit sensoren die het lokale microklimaat meten op straatniveau. De metingen worden realtime ontsloten in een dashboard en gekoppeld aan kaarten en analyses. Zo ontstaat inzicht in waar en wanneer hittestress optreedt en wat het effect is van maatregelen zoals vergroening, schaduw of water.
Welke klimaatparameters worden gemeten?
Afhankelijk van de sensorconfiguratie meten we onder andere luchttemperatuur, gevoelstemperatuur, luchtvochtigheid, zoninstraling, windsnelheid en oppervlaktetemperatuur. Met weerstations kunnen aanvullend ook windrichting, neerslag, fijnstof en luchtdruk worden gemeten.
Hoe worden de sensoren geïnstalleerd?
Sensoren worden meestal geplaatst aan lantaarnpalen of andere bestaande objecten in de openbare ruimte. De installatie is compact en vraagt geen ingrijpende werkzaamheden. We stemmen locaties altijd af met de gemeente om representatieve en veilige meetpunten te kiezen.
Hoe vaak meten de sensoren?
De meetfrequentie is zelf instelbaar vanuit de applicatie. Afhankelijk van de toepassing kan dit variëren van enkele metingen per dag tot iedere 10 à 15 minuten. Zo kan de meting worden afgestemd op het gewenste detailniveau en het doel van de monitoring.
Hoe zit het met de accuduur van de sensoren?
De weerstations zijn zelfvoorzienend dankzij zonnepanelen. De losse sensoren werken op een interne accu en gaan, afhankelijk van netwerkdekking en meetfrequentie, gemiddeld 3 tot 5 jaar mee op één acculading.
Wat kan ik met de meetgegevens?
De meetgegevens geven inzicht in waar en wanneer hittestress optreedt. Ze laten zien waar het snel opwarmt, waar warmte langdurig blijft hangen en waar gebieden juist snel afkoelen. Deze inzichten helpen bij het gericht nemen en evalueren van maatregelen en bij het onderbouwen van keuzes in beleid en inrichting van de openbare ruimte.
Waarom is meten op straatniveau zo belangrijk?
Hittestress verschilt sterk per straat, plein of wijk. Weerdata van een weerstation of satelliet geven alleen een algemeen beeld en missen lokale verschillen. Door op straatniveau te meten wordt zichtbaar waar inwoners daadwerkelijk hittestress ervaren en waar maatregelen het meeste effect hebben.
Wat wordt bedoeld met gevoelstemperatuur?
Gevoelstemperatuur geeft aan hoe warm het voor mensen daadwerkelijk aanvoelt. Deze waarde houdt naast luchttemperatuur ook rekening met luchtvochtigheid, zoninstraling en wind. Vaak wordt hiervoor de PET index gebruikt. Dat staat voor Physiological Equivalent Temperature.
Wat is de PET-index?
De PET-index staat voor Physiological Equivalent Temperature en is een internationaal erkende maat voor gevoelstemperatuur en hittestress. De index combineert luchttemperatuur, luchtvochtigheid, zoninstraling en wind tot één waarde die laat zien hoe het klimaat door het menselijk lichaam wordt ervaren. PET wordt wereldwijd veel gebruikt in onderzoek en beleidsstudies omdat de uitkomst wordt uitgedrukt in graden Celsius en daardoor goed uitlegbaar is.
Kunnen de meetgegevens ook publiek worden gedeeld?
Ja. In overleg kan (een deel van) de meetdata publiek beschikbaar worden gesteld. Hierdoor kunnen inwoners meekijken met metingen in hun wijk of deelnemen met eigen meetpunten, bijvoorbeeld in de tuin. Dit biedt kansen voor burgerparticipatie, bewustwording en betrokkenheid bij klimaatadaptatie, terwijl de gemeente regie houdt over de inrichting en duiding van de data.
Hoe wordt de data gepresenteerd?
De data wordt gepresenteerd in de applicatie met kaarten, grafieken en tijdlijnen. Gebruikers kunnen locaties vergelijken, trends volgen en specifieke momenten zoals hittegolven analyseren. Het dashboard is toegankelijk voor meerdere afdelingen.
Kan de data worden geëxporteerd of via een API worden gekoppeld?
Meetdata kan worden geëxporteerd voor rapportages en analyses. Daarnaast is het mogelijk om data via een API te ontsluiten en te koppelen aan bestaande dashboards, GIS systemen of andere applicaties. De exacte invulling en mate van integratie stemmen we af op de wensen en technische omgeving van de organisatie.
Hoe wordt er omgegaan met privacy en data?
De sensoren meten uitsluitend omgevingswaarden en verzamelen geen persoonsgegevens. SmartCity-IoT is ISO 27001 en ISO 9001 gecertificeerd. Alle data wordt opgeslagen in een Nederlands gecertificeerd datacenter.
Hoe meet je hittestress?
Hittestress gaat verder dan een getal op de thermometer. Het gaat om hoe warm de stad daadwerkelijk aanvoelt en waarom sommige plekken zoveel warmer blijven dan andere. In dichtbebouwde wijken kan de warmte uren of soms dagen blijven hangen, waardoor het ook ’s avonds nog benauwd en onaangenaam kan aanvoelen. Met deze drie stappen krijg je dat inzicht:
1. Maak hitte zichtbaar
Hittestress voelt iedereen, maar zonder meetgegevens blijft het bij vermoedens. Met slimme sensoren wordt zichtbaar waar het echt warm wordt, op welk moment van de dag en hoe lang die hitte blijft hangen. Zo ontstaat een concreet beeld van de warmste plekken in de stad.
2. Meet wat mensen ervaren
We meten niet alleen temperatuur, maar ook zonnestraling, wind en luchtvochtigheid. Daarmee berekenen we warmte-indicatoren zoals WBGT- en PET-waarden die laten zien hoe zwaar de warmtebelasting voor mensen werkelijk is. Zo wordt het verschil tussen een warme dag en een ondragelijke dag tastbaar.
3. Zet data om in actie
De meetdata helpen om onderbouwd te kiezen waar je vergroent, schaduwplekken aanlegt of andere maatregelen neemt. Door continu te meten zie je niet alleen wat werkt, maar ook hoe de stad zich in de tijd ontwikkelt. Zo voorkom je dat beleid gebaseerd is op giswerk en stuur je gericht op leefbaarheid en gezondheid.
Waarom is het belangrijk om hittestress te meten?
1. Gezondheid en leefbaarheid beschermen
Extreme hitte vergroot de kans op gezondheidsproblemen, vooral bij ouderen, jonge kinderen en mensen met een kwetsbare gezondheid. Door temperatuur en luchtvochtigheid lokaal te meten, krijgen gemeenten tijdig inzicht in risicogebieden. Zo kunnen ze gericht optreden, hitteplannen activeren en kwetsbare inwoners beter beschermen.
2. Energiegebruik en stedelijke koeling verbeteren
Wanneer de stad opwarmt, stijgt het energieverbruik door airco’s en ventilatie. Met sensordata worden hitte-eilanden zichtbaar en kunnen gemeenten maatregelen nemen die natuurlijke verkoeling stimuleren. Van meer schaduw en waterpartijen tot minder verharding. Dat verlaagt de energievraag en CO₂-uitstoot.
3. Klimaatgericht investeren voor minder hittestress
Veel steden investeren in vergroening en slimme bouwoplossingen om hittestress te verminderen. Maar hoe zorg je dat deze investeringen echt werken? Met onze sensoren krijgen gemeenten nauwkeurig inzicht in temperatuurveranderingen en de impact van vergroening. Zo kunnen ze klimaatgericht investeren en de leefbaarheid in de stad effectief verbeteren.
Met dit bord informeren we inwoners waar er wordt gemeten.
Inwoners kunnen de QR-code scannen voor meer informatie over de metingen en het doel van het project.
Deze sensoren meet continu temperatuur en luchtvochtigheid op straatniveau, zo wordt zichtbaar hoe warm het echt is in de stad.
Wat is hittestress?
Hittestress ontstaat wanneer het zo warm wordt dat mensen er lichamelijke klachten van krijgen en de stad onaangenaam heet aanvoelt. In stedelijke gebieden stijgen temperaturen sneller door verharding, druk verkeer en een gebrek aan groen. Warmte blijft hangen tussen gebouwen, terwijl wind en verdamping nauwelijks hun werk kunnen doen. Daardoor voelt het op straat vaak veel warmer dan de temperatuur die het weerbericht aangeeft.
Vooral ouderen, jonge kinderen en mensen met een kwetsbare gezondheid lopen risico op klachten zoals uitdroging of benauwdheid. Maar hittestress raakt meer dan alleen de gezondheid: het beïnvloedt ook hoe leefbaar en comfortabel de stad is. Extreme hitte bepaalt hoe mensen hun buurt ervaren en hoe veilig ze zich voelen in hun eigen straat.