Gemeente Nijkerk: van vermoeden naar weten over hittestress

Iedereen praat over hittestress, maar wat weet je er als gemeente concreet over? Gemeente Nijkerk bouwde samen met SmartCity-IoT een meetnet dat laat zien hoe warm het wordt, van de versteende binnenstad tot de groenere woonwijken.

De case in het kort

Opdrachtgever

Gemeente Nijkerk, met de kernen Nijkerk, Nijkerkerveen en Hoevelaken.

Toepassing

Een meetnet dat hittestress op straatniveau in kaart brengt.

Meetlocaties

Ruim twintig locaties in oudere, versteende wijken en nieuwere, groene wijken.

Netwerk

Vijf LoRa-antennes, in samenwerking met Waterschap Vallei en Veluwe.

Inwoners

Burgerparticipatiesensoren in tuinen en informatieborden met een QR-code.

Vervolg

Een digital twin van de gemeente, samen met de Universiteit Twente.

Waarom Nijkerk wilde meten

Programma Water 2024-2028

Bij het opstellen van het programma rees de vraag wat de gemeente concreet weet over hittestress. Een meetnet stond al als investering in het vastgestelde programma, dus er was draagvlak om direct te starten.

Hitte in oudere, versteende wijken

Op warme dagen loopt de temperatuur vooral op in oudere wijken met veel verharding en sociale huurwoningen. Daar wonen relatief veel mensen die kwetsbaar zijn voor hitte, terwijl het een paar straten verderop in groenere wijken aangenaam blijft.

Samenwerking met het waterschap

Waterschap Vallei en Veluwe heeft een eigen LoRa-netwerk en zoekt actief de samenwerking op met gemeenten. Via het waterschap kwam Nijkerk in contact met SmartCity-IoT.

Zo is het meetnet opgezet

Er was geen uitgewerkt plan en geen blauwdruk, wel een idee en de wil om ermee aan de slag te gaan. Samen met SmartCity-IoT werkte de gemeente het meetnet stap voor stap uit.

Vijf LoRa-antennes
Op hoge gebouwen verspreid over de drie kernen, zodat de sensordata draadloos naar het platform gaat.

Ruim twintig meetlocaties
In één of twee sessies met grote kaarten op tafel gekozen, op basis van lokale wijkkennis en de technische eisen van het netwerk.

Burgerparticipatiesensoren
Sensoren in tuinen van inwoners leveren extra meetpunten op en verfijnen het beeld.

Informatieborden met QR-code
Bij elke sensor legt een bord uit waarom de sensor er hangt en wat de gemeente met de data doet.

IoT Connect
Alle meetwaarden komen samen op het dashboard, zodat hittestress per locatie zichtbaar is.

“Doordat het meetnet al als investering in het Programma Water stond, was er draagvlak en konden we direct starten. Dat scheelt enorm in tijd en afstemming.”

Steven van Triest
Productverantwoordelijke riolering en water

“We hebben vanwege mijn lokale kennis en de kennis van het stelsel meetpunten kunnen optuigen waarmee je echt een goede weergave krijgt van onze gemeente.”

Steven van Triest
Productverantwoordelijke riolering en water

Wat het meetnet oplevert

Van gevoel naar meten

Voorheen was er geen beleid, geen plan en geen meting. Hitte was iets wat je voelde. Nu stroomt er lokale data binnen over hoe warm het wordt in elke wijk.

Samenwerking met het sociaal domein

Welke wijken worden te heet en wie heeft daar het meest last van? De data helpt bij campagnes en geeft projectleiders bij nieuwbouw concreet advies.

Een digital twin van Nijkerk

De Universiteit Twente zet de data in een digital twin. Zo wordt vooraf zichtbaar wat herinrichting, extra groen of minder parkeerplaatsen doet met hittestress.

Een fundament voor meer

Het netwerk is een eenmalige investering. Daarna voeg je eenvoudig sensoren toe voor bodemvocht, luchtkwaliteit of vulgraad.

Klein beginnen, stap voor stap

“Je kunt hier ook helemaal in verdrinken. Op een gegeven moment zie je door de bomen het bos niet meer. Daarom: gewoon klein beginnen, stapje voor stapje. Dan komen er vanzelf goede ideeën naar boven.”

Steven van Triest, productverantwoordelijke riolering en water

Wat andere gemeenten hiervan kunnen leren

Je hoeft niet te wachten op een crisis om actie te ondernemen. Een helder beleidsplan en de bereidheid om vooruit te lopen zijn genoeg. De technologie is beschikbaar, betaalbaar en snel te implementeren.